giai-bai-tap-hinh-hoc-10-bai-2-phuong-trinh-duong-tron-2-9808452
Phương trình đường tròn : kim chỉ nan, công thức và cách giải những dạng toán

Phương trình đường tròn: lý thuyết, công thức và cách giải các dạng toán

Phương trình đường tròn : kim chỉ nan, công thức và cách giải những dạng toán là phần kiến thức và kỹ năng Toán 10, phân môn Hình học vô cùng quan trọng. Nhằm giúp quý thầy cô và những bạn học viên có thêm nguồn tư liệu quý trong việc dạy và học, THPT Sóc Trăng đã chía sẻ bài viết sau đây. Cùng tìm hiểu và khám phá nhé !

I. LÝ THUYẾT VỀ PHƯƠNG TRÌNH ĐƯỜNG TRÒN

1. Lập phương trình đường tròn có tâm và bán kính cho trước

Bạn đang xem : Phương trình đường tròn : triết lý, công thức và cách giải những dạng toán
Phương trình đường tròn có tâm I ( a ; b ), nửa đường kính R là :
( x − a ) 2 + ( y − b ) 2 = R2

2. Nhận xét

Phương trình đường tròn ( x − a ) 2 + ( y − b ) 2 = R2 hoàn toàn có thể được viết dưới dạng
x2 + y2 − 2 ax − 2 by + c = 0
trong đó c = a2 + b2 − R2
trái lại, phương trình x2 + y2 − 2 ax − 2 by + c = 0 là phương trình của đường tròn ( C ) khi và chỉ khi a2 + b2 − c > 0. Khi đó đường tròn ( C ) có tâm I ( a ; b ) và nửa đường kính R = √ a2 + b2 − c

3. Phương trình tiếp tuyến của đường tròn

Cho điểm M0 ( x0 ; y0 ) nằm trên đường tròn ( C ) tâm I ( a ; b ). Gọi Δ là tiếp tuyến với ( C ) tại M0

wj8p5hb2ftgmpljaaaaaelftksuqmcc-6102477

Ta có M0 thuộc Δ và vectơ IM0 = ( x0 − a ; y0 − b ) là vectơ pháp tuyến cuả Δ
Do đó Δ có phương trình là :
( x0 − a ) ( x − x0 ) + ( y0 − b ) ( y − y0 ) = 0
Phương trình này là phương trình tiếp tuyến của đường tròn ( x − a ) 2 + ( y − b ) 2 = R2 tại điểm M0 nằm trên đường tròn .

II. CÁC DẠNG TOÁN VỀ PHƯƠNG TRÌNH ĐƯỜNG TRÒN VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI

Dạng 1: Lập phương trình đường tròn

Cách giải 1:

  • Tìm tọa độ tâm I(a; b) của đường tròn (C)
  • Tìm bán kính R của (C)
  • Viết phương trình (C) theo dạng: (x – a)2 + (y – b)2 = R2 (1)

Chú ý:

  • (C) đi qua A, B ⇔ IA2 = IB2 = R2.
  • (C) đi qua A và tiếp xúc với đường thẳng ∆ tại A ⇔ IA = d(I, ∆).
  • (C) tiếp xúc với hai đường thẳng ∆1 và ∆2

⇔ d ( I, ∆ 1 ) = d ( I, ∆ 2 ) = R

Cách giải 2:

  • Gọi phương trình đường tròn (C) là x2 + y2 – 2ax – 2by + c = 0 (2)
  • Từ điều kiện của đề bài đưa đến hệ phương trình với ba ẩn số là: a, b, c
  • Giải hệ phương trình tìm a, b, c để thay vào (2), ta được phương trình đường tròn (C)

Dạng 2: Lập phương trình tiếp tuyến của đường tròn

Loại 1: Lập phương trình tiếp tuyến tại điểm Mo­(xo;yo) thuộc đường tròn (C)

  • Tìm tọa độ tâm I(a,b) của đường tròn (C)
  • Phương trình tiếp tuyến với (C) tại Mo­(xo;yo) có dạng:

( x0 − a ) ( x − x0 ) + ( y0 − b ) ( y − y0 ) = 0

Loại 2: Lập phương trình tiếp tuyến của ∆ với (C) khi chưa biết tiếp điểm: dùng điều kiện tiếp xúc với đường tròn (C) tâm I, bán kính R ⇔ d (I, ∆) = R

Dạng 3: Nhận dạng một phương trình bậc 2 là phương trình đường tròn. Tìm tâm và bán kính của đường tròn

Cách giải 1:

Cách giải 2:

Đưa phương trình về dạng : ( x – a ) 2 + ( y – b ) 2 = m ( 2 )
Nếu m > 0 thì ( 2 ) là phương trình đường tròn tâm I ( a ; b ), nửa đường kính R = √ m

III. BÀI TẬP VỀ PHƯƠNG TRÌNH ĐƯỜNG TRÒN

Bài 1 (trang 83 SGK Hình học 10): Tìm tâm và bán kính của các đường tròn sau:

a, x2 + y2 – 2 x – 2 y – 2 = 0
b, 16×2 + 16 y2 + 16 x – 8 y – 11 = 0
c, x2 + y2 – 4 x + 6 y – 3 = 0
Lời giải

giai-bai-tap-hinh-hoc-10-bai-2-phuong-trinh-duong-tron-1-2114886

Bài 2 (trang 83 SGK Hình học 10): Lập phương trình đường tròn (C) trong các trường hợp sau:

a, ( C ) có tâm I ( – 2 ; 3 ) và đi qua M ( 2 ; – 3 ) ;
b, ( C ) có tâm I ( – 1 ; 2 ) và tiếp cúc với đường thẳng x – 2 y + 7 = 0
c, ( C ) có đường kính AB với A = ( 1 ; 1 ) và B = ( 7 ; 5 ) .
Lời giải

giai-bai-tap-hinh-hoc-10-bai-2-phuong-trinh-duong-tron-2-4230494

Bài 3 (trang 84 SGK Hình học 10): Lập phương trình đường tròn đi qua ba điểm:

a, A ( 1 ; 2 ), B ( 5 ; 2 ), C ( 1 ; – 3 )
b, M ( – 2 ; 4 ), N ( 5 ; 5 ), P. ( 6 ; – 2 )
Lời giải

giai-bai-tap-hinh-hoc-10-bai-2-phuong-trinh-duong-tron-3-8718849

Bài 4 (trang 84 SGK Hình học 10): Lập phương trình đường tròn tiếp xúc với hai trục tọa độ Ox, Oy và qua điểm M(2; 1).

Lời giải

giai-bai-tap-hinh-hoc-10-bai-2-phuong-trinh-duong-tron-4-3240047

Bài 5 (trang 84 SGK Hình học 10): Lập phương trình của đường tròn tiếp xúc với các trục tọa độ và có tâm nằm trên đường thẳng 4x – 2y – 8 = 0

Lời giải

giai-bai-tap-hinh-hoc-10-bai-2-phuong-trinh-duong-tron-5-4261283

Vậy là THPT Sóc Trăng đã gửi tới quý thầy cô cùng các bạn chuyên đề về phương trình đường tròn: lý thuyết, công thức và cách giải các dạng toán. Hi vọng, đây sẽ là nguồn tư liệu hữu ích giúp các bạn dạy và học tốt hơn. Cảm ơn các bạn đã theo dõi bài viết ! Xem thêm cách viết phương trình tham số tại đường link này nhé ! 

Đăng bởi : trung học phổ thông Sóc Trăng

Chuyên mục: Giáo dục

Bản quyền bài viết thuộc trường trung học phổ thông Sóc Trăng. Mọi hành vi sao chép đều là gian lận !
Nguồn san sẻ : Trường trung học phổ thông TP Sóc Trăng ( thptsoctrang.edu.vn )

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *