nội dung

1. Lý thuyết con lắc đơn

1.1. Con lắc đơn là gì?

Con lắc đơn được định nghĩa là một mạng lưới hệ thống gồm 1 vật nhỏ có khối lượng là m, treo tại 1 sợi dây không đàn hồi có độ dài là l, khối lượng không đáng kể .Bạn đang xem : Công thức của con lắc đơn | Con Lắc Đơn Là Gì ? Công Thức, Vận Tốc, Chu Kỳ Và Tần Số

dbc3_con-lac-don-1-7482138

1.2. Vị trí cân bằng của con lắc đơn

Vị trí cân bằng của con lắc đơn lớp 12 là vị trí mà dây treo có phương thẳng đứng. Khi ta kéo nhẹ quả cầu cho dây treo bị lệch khỏi vị trí cân bằng 1 góc bất kỳ rồi thả ra, ta thấy con lắc đơn chịu tác dụng của ngoại lực có hiện tượng dao động quanh vị trí cân bằng trong mặt phẳng đứng đi qua vị trí ban đầu của vật và điểm treo.

5418_con-lac-don-2-3174795

 

2. Tổng hợp các công thức về con lắc đơn

2.1. Phương trình dao động

Ta có phương trình xê dịch của con lắc đơn có dạng như sau :

136e_con-lac-don-5-5384730

Giải thích những đơn vị chức năng trong phương trình :s : cung xê dịch ( cm, m, … )S : biên độ cung ( cm, m, … )USD alpha USD : li độ góc ( rad )USD alpha_ { 0 } $ : biên độ góc ( rad )USD omega = sqrt { frac { g } { 1 } } $ ( rad / s ) ( g là tần suất trọng trường và 1 là chiều dài của dây treo )

2.2. Chu kì và tần số

Công thức tính chu kỳ: a50a_con-lac-don-7-2588420

Công thức tính tần số: 1ca5_con-lac-don-8-1960918

Lưu ý :

  • Con lắc đơn có chiều dài bằng l1 thì sẽ giao động với tần số là f1 .
  • Con lắc đơn có chiều dài là l2 thì sẽ giao động với tần số là f2 .
  • Con lắc đơn có chiều dài f2fe_con-lac-don-10-6018297 thì sẽ dao động với chu kỳ và tần số là: e30a_con-lac-don-11-5788519

2.3. Vận tốc và lực căng dây 

Công thức tính tốc độ :

7143_con-lac-don-4-5555571

Công thức tính lực căng dây T :T = mg ( 3 cosα – 2 cosα0 )⇒ Tmax = mg ( 3 – 2 cosα0 ) ( vật ngang qua vị trí cân đối )⇒ Tmin = mg ( cosα0 ) ( vật đạt vị trí biên )

2.4. Cơ năng, động năng, thế năng

  • Khi bỏ lỡ ma sát, cơ năng của con lắc đơn được bảo toàn :

W = $ frac { 1 } { 2 } $ mv2 + mgl ( 1 = cosα ) = hằng số

  • Động năng của con lắc đơn: ed73_con-lac-don-12-4374359

  • Thế năng của con lắc đơn tính ở ly độ góc :

Wt = mgl ( 1 – cosα ) ( mốc tính thế năng ở vị trí cân đối )Từ 3 công thức cơ năng động năng và thế năng của con lắc đơn, ta có công thức tính năng lượng của con lắc đơn như sau :W = Wđ + WtTrong đó :W : Cơ năng của con lắc đơnWđ = $ frac { 1 } { 2 } mv ^ { 2 } USD : Động năng của con lắc đơn ( J )Wdmax = $ frac { 1 } { 2 } $ m USD omega $ 2S2 = 12 mv02Wt = m. g. h = mgl ( 1 – cosα ) : Thế năng của con lắc đơn ( J )⇒ Wdmax = mgl ( 1 – cosα0 )Tương tự như con lắc lò xo, con lắc đơn có nguồn năng lượng luôn được bảo toàn .W = Wd + Wt = $ frac { 1 } { 2 } $ mv2 + mgl ( 1 – cosα )= Wđmax = $ frac { 1 } { 2 } $ m USD omega $ 2S2 = 12 mv02= Wtmax = mgl ( 1 – cosα )

2.5. Lực kéo về

Lực kéo về ( hay còn gọi là lực hồi sinh ) tính năng lên con lắc đơn có độ lớn bằng 😐 F | = mω2s = mgα ( α tính bằng rad )

 

3. Ứng dụng của con lắc đơn

Con lắc đơn có rất nhiều ứng dụng thực tiễn trong đời sống ship hàng con người, nổi bật là dùng để xác lập tần suất rơi tự do trong nghành địa chất như sau :

  • Đo thời hạn t của con lắc đơn khi thực thi n giao động toàn phần, công thức là : T = $ frac { t } { n } $
  • Tính tần suất trọng trường với công thức g = $ frac { 4 pi ^ { 2 } l } { T ^ { 2 } } $
  • Lặp lại thí nghiệm nhiều lần, sau đó tính giá trịnh trung bình g ở những lần đo và ta được tần suất rơi tự do tại nơi ấy .

 

4. Một số bài tập về con lắc đơn từ cơ bản đến nâng cao (có lời giải)

Để rèn luyện thành thạo những bài tập về con lắc đơn từ cơ bản đến nâng cao, những em học viên cùng VUIHOC luyện bộ đề trắc nghiệm con lắc đơn sau đây nhé !

Câu 1 (Câu 36 Đề thi ĐH 2014 – Mã đề 319): Một con lắc đơn dao động điều hòa với biên độ góc 0,1 rad; tần số góc 10 rad/s và pha ban đầu 0,79 rad. Phương trình dao động của con lắc là

A. α = 0,1 cos ( 20 πt − 0,79 ) ( rad ) B. α = 0,1 cos ( 10 t + 0,79 ) ( rad )C. α = 0,1 cos ( 20 πt + 0,79 ) ( rad ) D. α = 0,1 cos ( 10 t − 0,79 ) ( rad )

Câu 2 (Câu 34 Đề thi THPT QG 2015 – Mã đề 138): Tại nơi có g = 9,8m/s2, một con lắc đơn có chiều dài dây treo 1m đang dao động điều hòa với biên độ góc 0,1 rad. Ở vị trí li độ góc bằng 0,05rad vật nhỏ của con lắc có tốc độ bằng bao nhiêu?

A. 2,7 cm / s B. 27,1 cm / sC. 1,6 cm / s D. 15,7 cm / s

Câu 3 (Đề thi THPT QG 2016): Tại nơi có gia tốc trọng trường bằng g, cho 1 con lắc đơn có sợi dây dài đang trong trạng thái dao động điều hòa. Tần số dao động của con lắc đơn bằng bao nhiêu?

A. USD 2 pi sqrt { frac { l } { g } } $ B. $ 2 pi sqrt { frac { g } { l } } $C. USD frac { 1 } { 2 pi } sqrt { frac { l } { g } } $ D. $ frac { 1 } { 2 pi } sqrt { frac { g } { l } } $

Câu 4 (Câu 27 Đề thi Minh họa 2017): Một con lắc đơn đang dao động điều hòa với biên độ góc 5o. Khi 1 vật nặng đi qua vị trí cân bằng, giữ chặt điểm chính giữa của dây treo rồi sau đó vật tiếp tục dao động điều hòa với biên độ góc α0. Giá trị của α0 bằng

A. 7,1 o B. 10 oC. 3,5 o D. 2,5 o

Câu 5 (Câu 27 Đề thi Minh họa 2017): Một con lắc đơn đang dao động điều hòa với biên độ góc 5o. Khi vật nặng đi qua vị trí cân bằng thì người ta giữ chặt điểm chính giữa của dây treo, sau đó vật tiếp tục dao động điều hòa với biên độ góc α0. Giá trị của α0 bằng

A. 7,1 o B. 10 oC. 3,5 o D. 2,5 o

Câu 6 (Đề thi Tham khảo 2017): Cho 1 con lắc đơn chiều dài bằng 1m, treo tại nơi có gia tốc trọng trường g = π2m/s2. Giữ vật nhỏ của con lắc ở vị trí có li độ góc − 9o rồi thả nhẹ vào lúc t = 0. Phương trình dao động của vật lúc này có dạng như thế nào?

A. s = 5 cos ( πt + π ) ( cm ) B. s = 5 cos2πt ( cm )C. s = 5 πcos ( πt + π ) ( cm ) D. s = 5 πcos2πt ( cm )

Câu 7 (Đề thi THPT QG 2017 – Mã đề 201): Ở cùng 1 nơi trên Trái Đất, hai con lắc đơn có cùng chiều dài đang dao động điều hòa với cùng biên độ. Gọi m1, F1 và m2, F2 lần lượt là khối lượng và độ lớn lực kéo về cực đại của 2 con lắc thứ nhất và thứ hai. Biết m1 + m2 = 1,2 kg và 2F2 = 3F1. Giá trị của m1 là

A. 720 g B. 400 g C. 480 g D. 600 g

Câu 8 (Đề thi THPT QG 2017): Tiến hành thí nghiệm sử dụng con lắc đơn đo gia tốc trọng trường, 1 học sinh đo được chiều dài con lắc là 119 ± 1 (cm), chu kỳ dao động nhỏ của con lắc là 2,20 ± 0,01 (s), Lấy π2 = 9,87 (bỏ qua sai số của số π). Gia tốc trọng trường đo được tại nơi làm thí nghiệm là bao nhiêu?

A. g = 9,7 ± 0,1 ( m / s2 ) B. g = 9,8 ± 0,1 ( m / s2 )C. g = 9,7 ± 0,2 ( m / s2 ) D. g = 9,8 ± 0,2 ( m / s2 )

Câu 9 (Đề thi THPT QG 2017): Tiến hành thí nghiệm với con lắc đơn đo gia tốc trọng trường, 1 học sinh đo ra chiều dài của con lắc là 99 ± 1 (cm), chu kì dao động nhỏ của nó là 2,00 ± 0,01 (s). Lấy π2 = 9,87 (bỏ qua sai số của số π). Học sinh đo được gia tốc trọng trường tại nơi làm thí nghiệm là bao nhiêu?

A. g = 9,7 ± 0,1 ( m / s2 ) B. g = 9,7 ± 0,2 ( m / s2 )

C. g = 9,8 ± 0,1 (m/s2)    D. g = 9,8 ± 0,2 (m/s2)

Source : edu.dinhthienbao.com

Câu 10 (Câu 28 Đề thi THPT QG 2017 – Mã đề 203): Tiến hành thí nghiệm đo gia tốc trọng trường bằng con lắc đơn, một học sinh đo được chiều dài con lắc đơn là 99 ± 1 (cm), chu kì dao động nhỏ của nó là 2,00 ± 0,02 (s). Cho π2 = 9,87 đồng thời bỏ qua sai số của π, giá trị gia tốc trọng trường mà học sinh đo được là:

A. 9,8 ± 0,3 ( m / s2 ) B. 9,8 ± 0,2 ( m / s2 )C. 9,7 ± 0,2 ( m / s2 ) D. 9,7 ± 0,3 ( m / s2 )

Câu 11 (Câu 38 Đề thi THPT QG 2017 – Mã đề 203): Một con lắc đơn có chiều dài 1,92 m treo vào điểm T cố định. Kéo con lắc về bên phải đến A rồi thả nhẹ từ vị trí cân bằng O. Mỗi khi vật nhỏ đi từ phải sang trái và cắt ngang qua B, dây vướng vào đinh nhỏ tại điểm D, vật dao động trên quỹ đạo AOBC khi biết TD = 1,28 m và α1 = α2 = 4o. Bỏ qua mọi ma sát. Lấy g = π2 (m/s2). Chu kì dao động của con lắc đơn bằng bao nhiêu?

A. 2,26 s B. 2,61 s C. 1,60 s D. 2,77 s

Câu 12 (Đề thi THPT QG 2017): Cho 1 con lắc đơn có chiều dài 1,92m treo lên điểm cố định T. Kéo con lắc về bên phải đến A rồi thả nhẹ từ vị trí cân bằng O. Mỗi khi vật nhỏ đi từ phải sang trái ngang ngang qua B, dây mắc vào đinh nhỏ gắn tại điểm D khiến vật dao động trên quỹ đạo AOBC, cho biết TD = 1,28m và α1= α2 =4 độ. Bỏ qua mọi ma sát. Lấy g = π2 (m/s2). Chu kì dao động của con lắc đơn lúc này là bao nhiêu?

A. 2,26 s B. 2,61 s C. 1,60 s D. 2,77 s

Câu 13 (Đề thi THPT QG 2017): Tại nơi có gia tốc trọng trường bằng g, cho 1 con lắc đơn có chiều dài bằng ℓ ở trạng thái dao động điều hòa. Tính chu kì dao động riêng của con lắc lúc này?

557d_con-lac-don-6-6651036

Câu 14 (Đề thi THPT QG 2017): Thực hành 1 thí nghiệm đo gia tốc trọng trường bằng con lắc đơn, đo được chiều dài con lắc đơn là 119 ± 1 (cm), chu kì dao động nhỏ của nó là 2,20 ± 0,02 (s). Lấy giá trị π2 = 9,87 đồng thời bỏ qua sai số của π. Gia tốc trọng trường đo được tại nơi làm thí nghiệm là bao nhiêu?

A. g = 9,8 ± 0,2 ( m / s2 ) B. g = 9,8 ± 0,3 ( m / s2 )C. g = 9,7 ± 0,3 ( m / s2 ) D. g = 9,7 ± 0,2 ( m / s2 )

Câu 15 (Đề thi THPT QG 2018): Cho 1 con lắc đơn dao động có phương trình dạng s = 3cos(πt + 0,5π) (cm) (t tính bằng s). Tần số dao động của con lắc này là

A. 2 Hz B. 4 π Hz C. 0,5 Hz D. 0,5 π Hz

Câu 16: Cho 1 con lắc đơn dao động, phương trình có dạng s = 2cos2πt (cm) (t tính bằng giây). Tính tần số dao động của con lắc đơn?

A. 1 Hz B. 2 Hz C. π Hz D. 2 π Hz

Câu 17 (Đề thi THPT QG 2019): Tại một nơi trên mặt đất, một con lắc đơn dao động điều hòa với chu kì 2s. Tính chu kỳ dao động của con lắc nếu chiều dài con lắc giảm đi 4 lần?

A. 1 s B. 4 s C. 0,5 s D. 8 s

Câu 18 (Đề thi THPT QG 2019): Tại nơi có gia tốc trọng trường g = 9,87 m/s2, cho 1 con lắc đơn dao động điều hòa với chu kỳ 2 s. Chiều dài con lắc đơn là:

A. 40 cm B. 100 cm C. 25 cm D. 50 cm

Câu 19: (Câu 16 Đề thi THPT QG 2019 – Mã đề 223): Tại một nơi trên mặt đất có g = 9,8 m/s2, một con lắc đơn dao động điều hòa với chu kỳ 0,9s. Tính chiều dài của con lắc lúc này bằng bao nhiêu?

A. 480 cm B. 38 cm C. 20 cm D. 16 cm

Câu 20: (Câu 40 Đề thi THPT QG 2019 – Mã đề 223): Cho 2 con lắc đơn giống nhau và các vật nhỏ mang điện tích như nhau. Treo 2 con lắc ở cùng một nơi trên mặt đất để có cùng gia tốc trọng trường. Trong mỗi vùng không gian chứa mỗi con lắc đều có một điện trường đều. 2 điện trường này cùng cường độ và các đường sức từ ở vị trí vuông góc với nhau. Giữ hai con lắc sao cho chúng ở vị trí các dây treo có phương thẳng đứng rồi thả nhẹ, ta thấy chúng dao động điều hòa trong cùng một mặt phẳng biên độ góc là 8 độ, chu kỳ là T1 và T2 = T1 + 0,25s. Giá trị của T1 bằng bao nhiêu?

A. 1,895 s B. 1,645 s C. 2,274 s D. 1,974 s

Đáp án:

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
B B D A A C C C D A
11 12 13 14 15 16 17 18 19 20
B B A C C A A B C A

Để ôn tập lý thuyết và cách áp dụng vào giải bài tập con lắc đơn, nay thầy Nguyên Huy Tiến sẽ tổng hợp toàn bộ các công thức về cấu tạo, phương trình dao động, phương trình vận tốc, gia tốc, lực dây căng của con lắc đơn trong video dưới đây. Các công thức này được áp dụng trong các bài tập từ dễ đến khó và áp dụng cho cả các câu hỏi lý thuyết. Các em chú ý theo dõi bài giảng nhé!

Trên đây là hàng loạt kỹ năng và kiến thức và bài tập luyện tập về con lắc đơn trong chương trình Vật lý lớp 12. Các em học viên cần nắm vững phần kỹ năng và kiến thức con lắc đơn này để đạt điểm cao trong bài thi THPT Quốc gia môn Vật Lý. Để đọc và học nhiều hơn những kỹ năng và kiến thức trung học phổ thông những môn, truy vấn ngay Vuihoc. vn để ĐK những khoá học nhé !

Bạn đang đọc bài viết từ chuyên mục Vật lý tại website https://thcsbevandan.edu.vn.

Article post on : edu.dinhthienbao.com

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *