Ngày đăng: 28/05/2015, 16:00

CHUYÊN ĐỀ PP VIẾT CÔNG THỨC CẤU TẠO CỦA CHẤT HỮU CƠ PHƯƠNG PHÁP VIẾT CÔNG THỨC CẤU TẠO HỢP CHẤT HỮU CƠ ANKAN VD 1:Viết các đồng phân có thể có của ankan có công thức C 7 H 16 Giải: Bước 1: Viết mạch C dưới dạng mạch thẳng n nguyên tử C. Được đồng phân thứ nhất. C ─ C ─ C ─ C ─ C ─ C ─ C (1) Bước 2.1: Bẻ 1 nguyên tử C ở mạch chính n nguyên tử C ở trên làm mạch nhánh. Mạch chính bây giờ gồm m = n – 1 nguyên tử C. Di chuyển mạch nhánh từ vị trí C 2 đến vị trí C 2 1 − n nếu ( n – 1) là số chẵn, đến vị trí C 2 n nếu (n -1) là số lẻ để được các đồng phân tiếp theo. C ─ C ─ C ─ C ─ C ─ C (2) C C ─ C ─ C ─ C ─ C ─ C (3) C Bước 2.2: Tiếp tục bẻ 2 nguyên tử C để làm nhánh. Mạch chính bây giờ gồm a = n – 2 nguyên tử C. – Viết các đồng phân gồm hai nhánh mỗi nhánh gồm 1 nguyên tử C bằng cách cố định nhóm này di chuyển nhóm kia từ vị trí C 2 đến vị trí C a-1 C C ─ C ─ C ─ C ─ C (4) C C ─ C ─ C ─ C ─ C (5) C C – 1 – CHUYÊN ĐỀ PP VIẾT CÔNG THỨC CẤU TẠO CỦA CHẤT HỮU CƠ C ─ C ─ C ─ C ─ C (6) C C Di chuyển đồng thời hai nhánh cùng lúc cùng liên kết cùng 1 nguyên tử C từ vị trí C 2 lần lượt đến vị trí C 2 a nếu a là số chẵn, đến vị trí C 2 1 + a nếu a là số lẻ. C C ─ C ─ C ─ C ─ C (7) C Viết các đồng phân chỉ gồm 1 nhánh gồm 2 nguyên tử C làm nhánh bắt đầu từ vị trí C 3 đến vị trí C a-2 thì dừng lại để tránh trùng lặp. C ─ C ─ C ─ C ─ C (8) C C Để thực hiện được bước viết các đồng phân chỉ gồm 1 nhánh gồm p = 2, 3, 4…………… nguyên tử C làm nhánh bắt đầu từ vị trí C p+1 đến vị trí C a-p-1 này đòi hỏi phân tử ban đầu phải có tối thiểu là 3p + 1 số nguyên tử C trong phân tử. Bước 2.3: Bẻ 3 nguyên tử C để làm nhánh. Mạch chính bây giờ gồm b = n – 3 nguyên tử C. – Vì số nguyên tử C trong phân tử C 7 H 16 là 7 < 3. 3 + 1 nên không thể viết các đồng phân chỉ gồm 1 nhánh gồm 3 nguyên tử C làm nhánh. Viết các đồng phân gồm 3 nhánh mỗi nhánh gồm 1 nguyên tử C bằng cách cố định nhóm này di chuyển nhóm kia từ vị trí C 2 đến vị trí C a-1. Để thực hiện được bước viết các đồng phân gồm q = 2, 3, 4……………… nhánh mỗi nhánh gồm 1 nguyên tử C đòi hỏi phân tử ban đầu phải có tối thiểu là 2q + 1 số nguyên tử C trong phân tử. C C ─ C ─ C ─ C (9) C C Để thực hiện được bước viết các đồng phân gồm q = 2, 3, 4……………… nhánh liên kết với q nguyên tử C ở mạch chính mà mỗi nhánh gồm 1 nguyên tử C đòi hỏi phân tử ban đầu phải có tối thiểu là 2q + 2 số nguyên tử C trong phân tử. Phân tử C 7 H 16 không thõa mãn điều kiện này nên nó chỉ có 9 đông phân. - 2 - 3.2 CHUYÊN ĐỀ PP VIẾT CÔNG THỨC CẤU TẠO CỦA CHẤT HỮU CƠ Bước 3: Điền H vào mạch C sao cho đúng hóa trị của các nguyên tố ta sẻ được tất cả các đồng phân cần tìm. ANKEN, ANKIN: VD 1:Viết các đồng phân có thể có của ankan có công thức C 7 H 14 Giải: Bước 1: Xác định độ bất bảo hòa ( số liên kết п hoặc số vòng của phân tử có công thức C x H y ) theo công thức: 2 22 yx a −+ = Nếu a = 1, 2………….thì có đồng phân là xicloankan và đồng phân cis - trans. Viết các đồng phân xicloankan và đồng phân cis - trans đó. Phần này các em tự viết lấy. Bước 2: Viết mạch C dưới dạng mạch thẳng n nguyên tử C và viết liên kết п ở vị trí C 1. Được đồng phân thứ nhất. C ═ C ─ C ─ C ─ C ─ C ─ C (1) Di chuyển liên kết п từ vị tí C 1 đến vị trí C 2 n (nếu n chẵn) và đến vị trí C 2 1 − n ( nếu n là số lẻ) sẽ được các đồng phân tiếp theo. C ─ C ═ C ─ C ─ C ─ C ─ C (2) C ─ C ─ C ═ C ─ C ─ C ─ C (3) Bước 3.1: Bẻ 1 nguyên tử C ở mạch chính n nguyên tử C ở trên làm mạch nhánh. Mạch chính bây giờ gồm m = n – 1 nguyên tử C. Di chuyển liên kết п từ vị trí C 1 đến vị trí C m-1 để được các đồng phân tiếp theo. C ═ C ─ C ─ C ─ C ─ C (4) C C ─ C ═ C ─ C ─ C ─ C (5) C C ─ C ─ C ═ C ─ C ─ C (6) C C ─ C ─ C ─ C ═ C ─ C (7) C C ─ C ─ C ─ C ─ C ═ C (8) C - 3 - CHUYÊN ĐỀ PP VIẾT CÔNG THỨC CẤU TẠO CỦA CHẤT HỮU CƠ Di chuyển mạch nhánh từ vị trí C 2 đến vị trí C 2 1 − n nếu ( n – 1) là số chẵn, đến vị trí C 2 n nếu (n -1) là số lẻ để được các đồng phân tiếp theo. C ═ C ─ C ─ C ─ C ─ C (9) C C ─ C ═ C ─ C ─ C ─ C (10) C C ─ C ─ C ═ C ─ C ─ C (11) C C ─ C ─ C ─ C ═C ─ C (12) C C ─ C ─ C ─ C ─ C ═ C (13) C Bước 2.2: Tiếp tục bẻ 2 nguyên tử C để làm nhánh. Mạch chính bây giờ gồm a = n – 2 nguyên tử C. - Viết các đồng phân gồm hai nhánh mỗi nhánh gồm 1 nguyên tử C bằng cách cố định nhóm này di chuyển nhóm kia từ vị trí C 2 đến vị trí C a-1 C C ═ C ─ C ─ C ─ C (14) C C C ─ C ═ C ─ C ─ C (15) C C C ─ C ─ C ═ C ─ C (16) C - 4 - CHUYÊN ĐỀ PP VIẾT CÔNG THỨC CẤU TẠO CỦA CHẤT HỮU CƠ C C ─ C ─ C ─ C ═ C (17) C Ứng với mỗi công thức thu được Di chuyển liên kết п từ vị trí C 1 đến vị trí C a-1 để được các đồng phân tiếp theo. C ═ C ─ C ─ C ─ C (18) C C C ─ C ═ C ─ C ─ C (19) C C C ─ C ─ C ═ C ─ C (20) C C C ─ C ─ C ─ C ═ C (21) C C C ═ C ─ C ─ C ─ C (22) C C C ─ C ═ C ─ C ─ C (23) C C C ─ C ─ C ═ C ─ C (24) C C Nếu phân tử có mạch chính đối xứng thì di chuyển liên kết п từ vị trí C 1 đến vị trí 2 a C nếu a chẵn, đến C 2 1 − a nếu a lẻ. - 5 - CHUYÊN ĐỀ PP VIẾT CÔNG THỨC CẤU TẠO CỦA CHẤT HỮU CƠ Nếu phân tử có mạch chính không đối xứng thì di chuyển liên kết п từ vị trí C 1 đến vị trí C a-1 C ─ C ─ C ─ C ═ C (25) C C (phân tử có mạch C đối xứng nên CTCT (25) trùng với (22) và (24) trùng với (23) Di chuyển đồng thời hai nhánh cùng lúc cùng liên kết cùng 1 nguyên tử C từ vị trí C 2 lần lượt đến vị trí C 2 a nếu a là số chẵn, đến vị trí C 2 1 + a nếu a là số lẻ. C C ═ C ─ C ─ C ─ C (26) C C C ─ C ═ C ─ C ─ C (27) C Viết các đồng phân chỉ gồm 1 nhánh gồm 2 nguyên tử C làm nhánh bắt đầu từ vị trí C 3 đến vị trí C a-2 thì dừng lại để tránh trùng lặp. C ═ C ─ C ─ C ─ C (28) C C Để thực hiện được bước viết các đồng phân chỉ gồm 1 nhánh gồm p = 2, 3, 4…………… nguyên tử C làm nhánh bắt đầu từ vị trí C p+1 đến vị trí C a-p-1 này đòi hỏi phân tử ban đầu phải có tối thiểu là 3p + 1 số nguyên tử C trong phân tử. Ứng với mỗi công thức thu được Di chuyển liên kết п từ vị trí C 1 đến vị trí C a-1 ( nếu mạch chính đối xứngthì dưng lại ở vị trí C 2 3 − n để được các đồng phân tiếp theo. C ─ C ═ C ─ C ─ C (29) - 6 - CHUYÊN ĐỀ PP VIẾT CÔNG THỨC CẤU TẠO CỦA CHẤT HỮU CƠ C C Bước 2.3: Bẻ 3 nguyên tử C để làm nhánh. Mạch chính bây giờ gồm b = n – 3 nguyên tử C. - Vì số nguyên tử C trong phân tử C 7 H 14 là 7 < 3. 3 + 1 nên không thể viết các đồng phân chỉ gồm 1 nhánh gồm 3 nguyên tử C làm nhánh. Viết các đồng phân gồm 3 nhánh mỗi nhánh gồm 1 nguyên tử C bằng cách cố định nhóm này di chuyển nhóm kia từ vị trí C 2 đến vị trí C a-1. Để thực hiện được bước viết các đồng phân gồm q = 2, 3, 4……………… nhánh mỗi nhánh gồm 1 nguyên tử C đòi hỏi phân tử ban đầu phải có tối thiểu là 2q + 1 số nguyên tử C trong phân tử. C C ═ C ─ C ─ C (30) C C Để thực hiện được bước viết các đồng phân gồm q = 2, 3, 4……………… nhánh liên kết với q nguyên tử C ở mạch chính mà mỗi nhánh gồm 1 nguyên tử C đòi hỏi phân tử ban đầu phải có tối thiểu là 2q + 2 số nguyên tử C trong phân tử. C C ─ C ═ C ─ C (31) C C C C ─ C ─ C ═ C (32) C C Chú ý: Về cơ bản viết các đồng phân của anken, ankin giống với ankan. Từ khung cacbon của ankan ta di chuyển vị trí liên kết đôi để được các đồng phân của anken hoặc ankin và thêm bước viết đồng phân xicloankan và cis – trans. Đối với ankin thì có thêm đồng phân về ị trí liên kết п: hệ liên kết п liên hợp và không liên hợp. Khi di chuyển liên kết п phai chú ý trường hợp mạch cácbon đối xứng để loại bỏ một số đồng phân trùng lặp - 7 - 3.2 CHUYÊN ĐỀ PP VIẾT CÔNG THỨC CẤU TẠO CỦA CHẤT HỮU CƠ Đối với các chất hữu cơ còn lại thì phương pháp viết công thức cấu tạo củng được suy ra từ cách viết của ankan. Nhưng chú ý các trường hợp sau: Với hợp chất hữu cơ no có 1 nguyên tử O thì có 2 loại đồng phân: ancol và ete. Với hợp chất hữu cơ có a =1và có 1 nguyên tử O thì có 2 loại đồng phân: ancol không no đơn chức, ete không no, andehit, xeton, ancol có mạch C là mạch vòng. Với hợp chất hữu cơ có a =1và có 2 nguyên tử O thì có 2 loại đồng phân: ancol không no đa chức,hợp chất 2 chức andehit và ancol hoặc xeton và ancol, ancol 2 chức có mạch C là mạch vòng, axít, este……………… Và nhiều trường hợp khác nữa. Xác định độ bất bảo hòa ( số liên kết п hoặc số vòng của phân tử có công thức C x H y O z N t X v ) theo công thức: 2 )(22 tvyx a ++−+ = Lời kết: Trên đây là những hướng dẫn mang tính định hướng để các em học sinh lớp 11 tìm thấy hướng đi trong các bài tập viết đồng phân các hợp chất hữu cơ. Chúc các em thành công. LÊ TRẦN TRÍ NGUYỄN - 8 -. CHẤT HỮU CƠ Đối với các chất hữu cơ còn lại thì phương pháp viết công thức cấu tạo củng được suy ra từ cách viết của ankan. Nhưng chú ý các trường hợp sau: Với hợp chất hữu cơ no có 1 nguyên. ĐỀ PP VIẾT CÔNG THỨC CẤU TẠO CỦA CHẤT HỮU CƠ PHƯƠNG PHÁP VIẾT CÔNG THỨC CẤU TẠO HỢP CHẤT HỮU CƠ ANKAN VD 1 :Viết các đồng phân có thể có của ankan có công thức C 7 H 16 Giải: Bước 1: Viết mạch. đây là những hướng dẫn mang tính định hướng để các em học sinh lớp 11 tìm thấy hướng đi trong các bài tập viết đồng phân các hợp chất hữu cơ. Chúc các em thành công. LÊ TRẦN TRÍ NGUYỄN

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *