quy-tac-tam-dien-thuan-la-gi

Quy tắc tam diện thuận trong vật lý học được ứng dụng để giải thích những hiện tượng khoa học và giải những bài toán khó. Vậy quy tắc tam diện thuận trong sóng điện từ là gì? Cùng theo dõi bài viết của THCS Bế Văn Đàn để biết thêm thông tin chi tiết bạn nhé.

nội dung

Quy tắc tam diện thuận là gì?

quy-tac-tam-dien-thuan-la-gi
Tam diện thuận là quy tắc sử dụng bàn tay phải xác định hướng của vecto vật lý, đặc biệt là trong sóng điện từ

Quy tắc tam diện thuận hay còn gọi là quy tắc bàn tay phải sóng điện từ. Đây là quy tắc sử dụng bàn tay phải xác định hướng của vecto vật lý, đặc biệt là trong sóng điện từ. Khi xòe bàn tay phải ra, đưa ngón cái đứng vuông góc với mặt bàn, chỉ quay theo chiều của vecto cần được xấc định thì những ngón tay khác sẽ giúp ta xác định được hướng của vecto.

Quy tắc tam diện thuận bàn tay phải được ứng dụng trong vật lý nhằm xác định hướng của vecto trong không gian, nhất là sóng điện từ. Việc xác định một cách chính xác hươnsg của vecto là cực kỳ quan trọng, là mấu chốt của nhiều bài toán vật lý. Từ đó sẽ giúp ta tính được năng lượng, dòng điện cũng như các thông số khác của dòng từ, sóng điện từ,…

Tóm lại, quy tắc tam diện thuận là công cụ hữu ích giúp ta giải quyết những bài toán vật lí hốc búa.

Hướng dẫn cách sử dụng quy tắc tam diện thuận trong sóng điện từ

su-dung-quy-tac-tam-dien-thuan
Hướng dẫn cách sử dụng quy tắc tam diện thuận đơn giản, chính xác

Để sử dụng được quy tắc tam diện thuận sóng điện từ, hãy thử làm theo những bước chúng tôi hướng dẫn sau đây:

  • Đầu tiên, xác định vị trí của điểm cần định hướng từ trươnfg.
  • Xác định hướng của dòng điện hoặc những tác nhân tạo ra từ trường tại điểm đó.
  • Xòe bàn tay phải ra, ngón cái chõe một gốc 90 độ chỉ chiều của từ trường B, chiều từ cổ tay đến ngón tay chỉ chiều của dòng điện hay tác nhân tạo ra từ trường.
  • Quay ngón tay trỏ và ngón giữa của bàn tay vào phía điểm cần xác định hướng. Hướng của ngón cái chính là hướng của dòng từ trường.

Nếu như dòng điện chảy trong một dây dẫn thì hướng dòng điện từ trái sang phải khi ta nhìn từ đầu tây. Nếu như các tác nhân tạo ra từ trường không phải dòng điện thì phải xác định theo định luật Lenz.

Nêu quy tắc bàn tay trái sóng điện từ

quy-tac-ban-tay-trai-song-dien-tu
Phát biểu ngắn gọn quy tắc bàn tay trái trong vật lí học 

Quy tắc bàn tay trái sóng điện từ phát biểu như sau: Đặt bàn tay trái sao cho các đường sức từ hướng vào trong lòng bàn tay. Chiều từ cổ tay đến ngón tay giữa hướng theo chiều dòng điện thì ngón cái choãi ra 1 góc 90 độ chỉ chiều của lực điện từ.

Quy tắc tam diện thuận và quy tắc bàn tay trái có liên quan gì đến nhau?

quy-tac-tam-dien-thuan-va-quy-tac-ban-tay-trai
Cả hai quy tắc này đều được sử dụng trong lĩnh vực để xác định hướng của một vector trong từ trường.
Quy tắc tam diện thuận với quy tắc bàn tay trái liệu có liên quan gì đến nhau hay không? Thực tế, hai quy tắc này đều được sử dụng trong lĩnh vực để xác định hướng của một vector trong từ trường.

Ví dụ như là trường từ điện và trường từ từ tính.

Quy tắc bàn tay trái cốt là sử dụng bàn tay trái để định hướng. Trong khi đó, quy tắc tam diện thuận sử dụng hình tam giác để xác định hướng. Song, cả hai quy tắc này đều dựa trên công thức Fleming, là công thức định luật Lenz-Fleming và luật cắt Fleming, sử dụng để xác định hướng của vector trong trường từ.

Thế nên, chốt lại quy tắc tam diện thuận và quy tắc bàn tay trái có liên quan mật thiết trong vật lý học.

Tại sao trong quy tắc tam diện thuận, ngón cái của bàn tay phải được xoay 90 độ?

Quy tắc tam diện thuận sử dụng trong vật lý học nhằm xác định hướng của vector trong trường vector ba chiều. Trong quy tắc này thì ngón cái của bàn tay phải sẽ xoay 1 góc 90 độ nhằm xác định hướng của vector.

Việc xoay ngón cái là vì ngón cái thường là ngón được dùng nhiều nhất, có khả năng di chuyển một cách linh hoạt nhất trên bàn tay. Khi xoay ngón cái lên trên, đưa các ngón còn lại thành mặt phẳng vuông góc với ngón cái là ta có thể dễ dàng xác định hướng của vector theo chiều quay của bàn tay mình.

Thế nhưng, quy tắc tam diện thuận này chỉ là một trong rất nhiều cách để giúp ta xác định hướng vector. Song, đây chắc chắn không phải là phương pháp duy nhất.

Ngoài vật lý, tam diện thuận còn được sử dụng trong lĩnh vực nào?

Tính ứng dụng của quy tắc tam diện thuận là rất cao. Ở trong lĩnh vực kỹ thuật điện, tam diện thuận được dùng với  mục đích xác định hướng của các đầu dây trong hệ thống đường truyền dữ liệu hay là trong các thiết bị điện.

Ngoài ra thì quy tắc này cũng có thể áp dụng trong lĩnh vực điều khiển robot, xác định hướng của động vật và trong một vài ứng dụng nghiên cứu khoa học khác nữa.

Bài tập xác định chiều sóng điện từ

bai-tap-xac-dinh-chieu-song-dien-tu
Tổng hợp bài tập xác định chiều sóng điện từ cơ bản và đáp án

Bài tập 1: Điện trường xoáy là điện trường:

A. có các đường sức là đường cong kín.

B. có các đường sức không khép kín.

C. giữa hai bản tụ điện có điện tích không đổi.

D. của các điện tích đứng yên.

=> Chọn A

Bài tập 2: Khi một điện trường biến thiên theo thời gian sẽ sinh ra

A. điện trường xoáy. B. từ trường xoáy.

C. một dòng điện. D. từ trường và điện trường biến thiên.

=> Chọn B

Bài tập 3: Tìm phát biểu sai về điện từ trường.

A. Một từ trường biến thiên theo thời gian sinh ra một điện trường xoáy ở các điểm lân cận.

B. Một điện trường biến thiên theo thời gian sinh ra một từ trường xoáy ở các điểm lân cận.

C. Điện trường và từ trường không đổi theo thời gian cũng có các đường sức là những đường cong khép kín.

D. Đường sức của điện trường xoáy là các đường cong kín bao quanh các đường sức của từ trường biến thiên.

=> Chọn C

Bài tập 4: Nhận định nào sau đây là đúng khi nói về sóng điện từ?

A. Tại mỗi điểm bất kì trên phương truyền, vectơ cường độ điện trường E→và vectơ cảm ứng từ luôn vuông góc với nhau và cả hai đều vuông góc với phương truyền sóng.

B. Vectơ E→có thể hướng theo phương truyền sóng và vectơ B→vuông góc với vectơ E→.

C. Vectơ B→có thể hướng theo phương truyền sóng và vectơ E→vuông góc với vectơ B→.

D. Trong quá trình lan truyền của sóng điện tử, cả hai vectơ E→và B→đều không có hướng cố định.

=> Chọn A

Bài tập 5: Nhận xét nào dưới đây là đúng? Sóng điện từ

A. là sóng dọc giống như sóng âm.

B. là sóng dọc nhưng có thể lan truyền trong chân không.

C. là sóng ngang, có thể lan truyền trong mọi môi trường kể cả chân không.

D. chỉ lan truyền trong chất khí và bị phản xạ từ các mặt phẳng kim loại.

=> Chọn C 

Bài tập 6: Phát biểu nào sau đây là không đúng?

A. Sóng điện từ là sóng ngang..

B. Sóng điện từ mang năng lượng.

C. Sóng điện từ có thể phản xạ, khúc xạ, giao thoa.

D. Sóng điện từ không truyền được trong chân không.

=> Chọn D

Kết lại

Trên đây là toàn bộ chia sẻ của THCS Bế Văn Đàn về quy tắc tam diện thuận trong sóng điện từ. Hi vọng những thông tin trong bài viết này là bổ ích và có ý nghĩa với mọi người. Cám ơn vì đã dành thời gian theo dõi, ủng hộ bài viết.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *