cong-thuc-tinh-van-toc-trung-binh

Vận tốc là đại lượng quen thuộc trong cuộc sống hàng ngày. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết: Vận tốc là gì? Công thức tính vận tốc, cách tính quãng đường và thời gian chính xác là như nào? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về đại lượng này, từ đó áp dụng trong công việc, cuộc sống nhé.

Vận tốc là gì?

Vận tốc là một đại lượng để miêu tả mức độ chuyển động nhanh hay chậm. Do đó, vận tốc sẽ được xác lập dựa trên quãng đường đi được trong một thời gian. Đại lượng này sẽ được biểu diễn theo vectơ. Độ dài của vectơ sẽ cho ta biết vận tốc nhanh hoặc chậm của chuyển động. Chiều vectơ hiển thị là chiều chuyển động.

Phân biệt vận tốc và tốc độ

Vận tốc là một đại lượng có hướng. Cần phân biệt được vận tốc, một đại lượng vô hướng đơn thuần được sử dụng để miêu tả tính nhanh, chậm của một chuyển động. Tốc độ chính là độ lớn vectơ vận tốc .

Hiểu đơn giản, vận tốc chỉ quãng đường vật di chuyển được trong một đơn vị thời gian. Độ lớn vận tốc sẽ cho ta biết được mức độ nhanh hoặc chậm của chuyển động và được tính bằng độ dài của quãng đường đi được trong một đơn vị thời gian.

Quý vị hoàn toàn có thể tìm hiểu thêm phân biệt đơn cử tại bảng dưới đây :

Cơ sở để so sánh Tốc độ Vận tốc

nội dung

Ý nghĩa

Tốc độ đề cập đến khoảng cách được bao trùm bởi một đối tượng người dùng trong đơn vị chức năng thời gian . Vận tốc đề cập đến sự dịch chuyển của vật thể trong thời gian đơn vị.

Xác định

Làm thế nào nhanh chóng một cái gì đó đang chuyển dời ? Theo hướng nào một cái gì đó đang di chuyển ?

Số lượng

Số lượng vô hướng Số lượng Vetor

Chỉ ra

Sự nhanh chóng của đối tượng. Nhanh chóng và vị trí của đối tượng.

Tỷ lệ

Thay đổi khoảng cách Thay đổi dịch chuyển

Khi khung hình quay trở lại vị trí bắt đầu

Sẽ không bằng không Sẽ là số không

Vật chuyển dời

Tốc độ của đối tượng di chuyển không bao giờ có thể là tiêu cực. Vận tốc của vật chuyển động có thể dương, âm hoặc bằng không .

Công thức tính vận tốc

Trong chuyển động thẳng đều, vận tốc sẽ được tính theo công thức: v= S/t.

Trong đó :
+ V : Vận tốc
+ S : Quãng đường vật chuyển động được
+ t : Thời gian để di chuyển hết quãng đường .
Áp dụng từ công thức tính vận tốc chúng ta có thể dễ dàng tính được 2 đại lượng quãng đường và thời gian.

+ Khi biết được vận tốc, thời gian ta có công thức tính quãng đường: S= v.t

+ Khi biết được vận tốc, quãng đường ta có công thức tính thời gian : t = S / v

Đơn vị đo vận tốc

Đơn vị của vận tốc sẽ phụ thuộc vào đơn vị của độ dài và của thời gian. Trong hệ thống đo lường SI, ta có quãng đường được đo bằng mét, thời gian đo theo giây (s). Vậy nên ta có đơn vị vận tốc là mét/giây (m/s) .
Bên cạnh đó, vận tốc còn có những đơn vị khác như km/h/. Do đó trước khi giải quyết những bài toán liên quan đến vận tốc, chúng ta cần xem đơn vị của thời gian và quãng đường đã cùng đơn vị hay chưa .

Lưu ý: Cách để đổi đơn vị trong vật lý khá đơn giản mà bạn cần ghi nhớ như sau: 1m/s= 3,6 km/h; 1m/s= 3,6 km/h 

Công thức tính vận tốc trung bình

Vận tốc trung bình chỉ là một đại lượng mang tính quy ước, chúng ta tự đặt ra để dễ nghiên cứu và điều tra về một chuyển động. Trên cả quãng đường, vật có thể không lúc nào chuyển động với vận tốc bằng vận tốc trung bình .
Một vật chuyển động không đều ( vận tốc thay đổi) thì vận tốc trung bình được xác định bằng tỷ số giữa tổng độ dài quãng đường và tổng thời gian
Vtrung bình = Tổng quãng đường : tổng thời gian.

Một số công thức tính vận tốc khác

Công thức tính vận tốc dòng nước

Chú ý : Trong trường hợp vật chuyển động ngược dòng ta sẽ có thêm lực cản dòng nước. Ngược lại khi chuyển động xuôi dòng có thêm vận tốc dòng nước. + Các công thức cần nhớ như sau :
+ Vận tốc xuôi dòng = Vận tốc thực vật + Vận tốc dòng nước
+ Vận tốc ngược dòng = Vận tốc thực vật – Vận tốc dòng nước

Như vậy tùy theo yêu cầu từng bài, ta sẽ có công thức tính vận tốc dòng nước khác nhau phụ thuộc vào chiều chuyển động của vật. Trong đó,

+ Vận tốc thực vật : Vận tốc khi dòng nước yên lặng
+ Trên cùng một quãng đường ta sẽ luôn có thời gian và vận tốc là hai đại lượng có tỉ lệ nghịch .

Công thức tính vận tốc gió trong đường ống

Việc tính toán vận tốc gió trong đường ống rất quan trọng khi lắp ráp thông gió của kho lạnh hay những thiết bị điều hòa một cách phù hợp nhất. Bởi lẽ đây là yếu tố ảnh hưởng tác động trực tiếp tới vùng gió thổi ra từ bất kể một vị trí nào trong phòng .
Trong trường hợp vận tốc gió lớn hơn sẽ khiến cường độ trao đổi nhiệt ẩm tăng mạnh. Khi đó người dùng sẽ cảm thấy mát hơn, da khô hơn trong điều kiện về nhiệt độ và độ ẩm.
Nếu như nhiệt độ không khí thấp, vận tốc gió của đường ống quá lớn sẽ gây cảm giác lạnh. Vậy nên, tiêu chuẩn tính vận tốc gió trong đường ống sẽ nhờ vào vào những yếu tố như nhiệt độ gió, độ ẩm, cường độ lao động và cả trạng thái thể chất con người …

Công thức tính vận tốc truyền âm

Chúng ta sẽ vận dụng công thức tính vận tốc quãng đường thời gian. Cụ thể như sau :
v = S / t. Trong đó :
+ v : Vận tốc truyền âm, đơn vị chức năng m / s
+ s : Quãng đường truyền âm, đơn vị chức năng m
+ t : Thời gian truyền âm .

Bài tập về tính vận tốc

Bài 1: Quãng đường AB dài 135 km. Ô tô đi từ A đến B hết 2 giờ 30 phút. Tính vận tốc của ô tô, biết dọc đường ô tô nghỉ 15 phút.

=> Giải :
Thời gian xe hơi đi quãng đường AB ( không kể thời gian nghỉ ) là :
2 giờ 30 phút – 15 phút = 2 giờ 15 phút
2 giờ 15 phút = 2,25 giờ
Vận tốc của xe hơi là :
135 : 2,25 = 60 ( km / giờ )

Bài 2: Cùng trên một quãng đường 24 km, ô tô đi hết 24 phút còn lại còn xe máy đi hết 36 phút. Hỏi vận tốc xe nào lớn hơn và lớn hơn bao nhiêu km/h?

=> Giải :
Đổi 24 phút = 0,4 giờ
36 phút = 0,6 giờ
Vận tốc của xe hơi là :
24 : 0,4 = 60 ( km / giờ )
Vận tốc của xe máy là :
24 : 0,6 = 40 ( km / giờ )
Vận tốc của xe hơi lớn hơn vận tốc của xe máy và lớn hơn là :
60 – 40 = 20 ( km / giờ )

Bài 3: Một ô tô đi từ A lúc 12 giờ 15 phút và đến B lúc 17 giờ 35 phút. Dọc đường ô tô nghỉ trong 1 giờ 5 phút. Hãy tính vận tốc của ô tô, biết quãng đường AB dài 170 km.

=> Giải :
Thời gian xe hơi đi và nghĩ là :
17 giờ 35 phút – 12 giờ 15 phút = 5 giờ 20 phút
Thời gian xe hơi đi là :

5 giờ 20 phút – 1 giờ 5 phút = 4 giờ 15 phút hay 4,25 giờ

Vận tốc của xe hơi là :
170 : 4,25 = 40 ( km / giờ )
Như vậy, với những kỹ năng và kiến thức về vận tốc và công thức tính vận tốc mà chúng tôi vừa cập nhật trên đây, hy vọng sẽ giúp các bạn có thể dễ dàng vận dụng vào bài làm hoặc trong cuộc sống.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *