lay-vi-du-ve-the-gioi-quan-triet-hoc

Thế giới quan bộc lộ cái nhìn bao quát về thế giới trong ý thức của mỗi tất cả chúng ta. Bao gồm thế giới bên ngoài, con người và mối quan hệ giữa con người với thế giới đó. Nó chính là mục tiêu cho mọi thái độ và hành vi của tất cả chúng ta so với thế giới bên ngoài .
Nguồn gốc của thế giới quanra đời từ đời sống.

Tất cả hoạt động giải trí của con người đều bị chi phối bởi một thế giới quan nhất định. Những yếu tố chính cấu thành nên thế giới quan đó là tri thức, lý trí, niềm tin và tình cảm. Chúng link với nhau thành một thể thống nhất và chi phối đến cả nhận thức lẫn hành vi thực tiễn của con người.

Vậy thế giới quan là gì cho ví dụ? Bài viết này, THCS Bế Văn Đàn sẽ giúp bạn hiểu hơn về khái niệm thế giới quan qua những ví dụ đơn giản, dễ hiểu nhé.

nội dung

Nguồn gốc của thế giới quan

nguon-goc-cua-the-gioi-quan
Thế giới quan sinh ra từ thực tiễn đời sống ; là hiệu quả trực tiếp của quy trình nhận thức

Nguồn gốc của thế giới quan: Thế giới quan sinh ra từ thực tiễn đời sống; là hiệu quả trực tiếp của quy trình nhận thức, nhưng suy đến cùng, thế giới quan là tác dụng của cả hoạt động giải trí thực tiễn với hoạt động giải trí nhận thức, của mối quan hệ giữa khách thể nhận thức với chủ thể nhận thức.

Nội dung phản ánh của thế giới quan: Thế giới quan phản ánh thế giới từ ba góc nhìn, đó là:

  • Các khách thể nhận thức
  • Bản thân chủ thể nhận thức
  • Mối quan hệ giữa khách thể với chủ thể nhận thức

Ba góc nhìn này của thế giới quan vừa bộc lộ ý thức của con người về thế giới, vừa bộc lộ ý thức của con người về chính bản thân mình.

Hình thức biểu lộ của thế giới quan hoàn toàn có thể là những quan điểm, ý niệm rời rạc, cũng hoàn toàn có thể là mạng lưới hệ thống lý luận ngặt nghèo. Cấu trúc của thế giới quan gồm hai yếu tố cơ bản là tri thức và niềm tin, trong đó tri thức là cơ sở trực tiếp cho sự hình thành thế giới quan; tuy nhiên tri thức chỉ gia nhập vào thế giới quan khi đã trở thành niềm tin để hình thành lý tưởng, động cơ hoạt động giải trí của con người.

Một thế giới quan thống nhất giữa tri thức với niềm tin có vai trò là cơ sở để con người xác lập những yếu tố then chốt của đời sống như liên tục khám phá thế giới ; xác lập thái độ, phương pháp hoạt động giải trí, lối sống nói riêng và nhân sinh quan nói chung.

Hình thức cơ bản của thế giới quan

hinh-thuc-co-ban-cua-the-gioi-quan
Tổng hợp những hình thức cơ bản của thế giới quan trong triết học

Thế giới quan có các hình thức cơ bản sau:

Thế giới quan lịch sử một thời có nội dung trộn lẫn giữa thực với ảo, giữa người với thần đặc trưng cho tư duy nguyên thuỷ lý giải những lực lượng tự nhiên trong tưởng tượng và nhờ trí tưởng tượng.

Thế giới quan tôn giáo có niềm tin mãnh liệt vào sức mạnh của lực lượng siêu nhiên so với thế giới, so với con người, được biểu lộ qua những hoạt động giải trí có tổ chức triển khai để suy tôn, sùng bái lực lượng siêu nhiên ấy.

Tất cả mọi tôn giáo chẳng qua chỉ là sự phản ánh hư ảo vào trong đầu óc của con người của những lực lượng ở bên ngoài chi phối đời sống hàng ngày của họ ; chỉ là sự phản ánh trong đó những lực lượng ở trần gian đã mang hình thức những lực lượng siêu trần gian. Đặc trưng đa phần của thế giới quan tôn giáo là niềm tin vào một thế giới khác hoàn mỹ làm giảm nỗi khổ trần gian.

Thế giới quan triết học bộc lộ bằng mạng lưới hệ thống lý luận trải qua những khái niệm, phạm trù, quy luật. Thế giới quan triết học không chỉ nêu ra những quan điểm, ý niệm của con người về thế giới, mà còn chứng tỏ chúng bằng lý luận. Triết học là hạt nhân lý luận của thế giới quan, là bộ phận quan trọng nhất của triết học do tại nó chi phối những quan điểm, ý niệm còn lại của thế giới quan như quan điểm, ý niệm về đạo đức, thẩm mỹ và nghệ thuật, kinh tế tài chính, chính trị, văn hoá, … v.v.

Thế giới quan duy vật triết học và thế giới quan duy tâm triết học là hai hình thức của thế giới quan triết học.

Thế giới quan khoa học và thế giới quan phản khoa học. Thế giới quan khoa học phản ánh thế giới và khuynh hướng cho hoạt động giải trí nhận thức và hoạt động giải trí thực tiễn của con người trên cơ sở tổng kết những thành tựu của điều tra và nghiên cứu, thực nghiệm và dự báo khoa học.

Thế giới quan khoa học không ngừng được bổ trợ và triển khai xong và tăng trưởng; trải qua hoạt động giải trí thực tiễn của con người, thế giới quan khoa học được hiện thực hoá, trở thành sức mạnh vật chất. Thế giới quan phản khoa học, ngược lại do không phản ánh đúng thực chất của thế giới nên dễ làm cho con người rơi và thế giới quan duy tâm.

Thế giới quan duy vật và thế giới quan duy tâm

the-gioi-quan-duy-vat-va-the-gioi-quan-duy-tam
Thế giới quan duy vật và thế giới quan duy tâm trong triết học là gì?

Thế giới quan duy vật là gì?

Thế giới quan duy vật lại thừa nhận thực chất của thế giới là vật chất. Vật chất là cái có trước, nó quyết định hành động ý thức cũng như thừa nhận vai trò của con người ở trong đời sống hiện tại. Đồng thời thế giới quan duy vật còn chứng minh và khẳng định sự thống nhất ở tính vật chất. Cụ thể là trọn vẹn không do lực lượng siêu nhiên hay ý thức của con người sinh ra. Vì vậy nó không tự mất đi mà sống sót vĩnh viễn, vô tận và vô hạn.

Thêm vào đóthế giới quan duy vậtcòn khẳng định chắc chắn được sự hình thành, tăng trưởng và hoạt động của xã hội đều phụ thuộc vào vào quy luật khách quan. Chính ý thức và ý thức sẽ phản ánh bộ não của con người về hiện thực khách quan, ý thức, ý thức có nguồn gốc vật chất, bị vật chất quyết định hành động nhưng nó chứa tính phát minh sáng tạo và năng động .

Thế giới quan duy tâm là gì?

Thế giới quan duy tâm thừa nhận rằng thực chất của thế giới chính là ý thức. Nó là cái cơ trước và cũng là cái có quyết định hành động so với thế giới của con người và vật chất. Trong thế giới quan duy tâm lại sống sót cả thế giới quan duy tâm khách quan và thế giới quan duy tâm chủ quan. Hai hình thức này lại khác nhau trong ý niệm về ý thức. Chủ quan coi niềm tin là ý chí, tình cảm, tư tưởng còn khách quan lại coi niềm tin là ý niệm, một ý niệm tuyệt đối.

Có thể nói sự hình thành và tăng trưởng củathế giới quan duy tâmthường gắn liền với cả lịch sử vẻ vang hình thành và tăng trưởng của chủ nghĩa duy tâm trong triết học. Về cơ bản thì nó phủ nhận tính khách quan và quy luật khách quan của thế giới vật chất và con người. Đồng thời thừa nhận ý thức, tư tưởng, ý niệm, ý niệm tuyệt đối là cái có trước, cái sẽ quyết định hành động đến thế giới vật chất, con người.

Tóm lại thế giới quan duy tâm theo như nhìn nhận của những nhà khoa học thì nó có phần trái chiều với thế giới quan khoa học, hầu hết nhờ vào vào nhận thức của con người cũng như điều kiện kèm theo lịch sử dân tộc nhất định.

Lấy ví dụ về thế giới quan triết học

lay-vi-du-ve-the-gioi-quan-triet-hoc
Ví dụ về thế giới quan triết học là gì?

Ví dụ về phép duy vật biện chứng theo quy luật phủ định của phủ định như sau:

Một con rắn giống cái được gọi là cái khẳng định. Khi con rắn giống cái đẻ trứng thì quả trứng bấy giờ là phủ định của rắn giống cái. Sau đó, quả trứng rắn cũng sẽ trải qua thời gian vận động, phát triển và nở ra rắn con. Vậy, con rắn con này chính là cái phủ định của phủ định. Mà phủ định của phủ định là khẳng định.

Sự vận động và phát triển theo quy luật phủ định của phủ định luôn diễn ra liên tục, phát triển có tính chu kỳ.

Ví dụ về phép duy vật biện chứng theo quy luật chuyển hóa những thay đổi về lượng thành những thay đổi về chất và ngược lại:

Sau khi tan làm, A đi xe máy với quãng đường dài 10 cây số từ cơ quan đến nhà. Khi ấy, mọi sự thay đổi trong quãng đường A di chuyển được coi là sự thay đổi về lượng. Khi A về đến nhà thì đó gọi là có sự thay đổi về chất.

Như vậy, ở trường hợp trên, chúng ta có thể thấy được sự thay đổi về lượng đã dẫn đến sự thay đổi về chất.

Ví dụ về thế giới quan duy tâm triết học

Ví dụ:

Alice là một người theo thế giới quan duy tâm và tin rằng cô là duy nhất có ý thức và tất cả mọi thứ xung quanh đều chỉ tồn tại qua ý thức của cô. Mọi người, vật thể, sự kiện đều chỉ là phản ánh của tâm trí của Alice và không tồn tại độc lập. Cô ta không tin rằng bạn bè, gia đình, hay thậm chí cả thế giới tự nhiên có sự tồn tại riêng biệt.

Theo quan điểm của Alice, nếu cô không nhìn thấy hoặc trực tiếp có ý thức về một điều gì đó, thì nó không có thực tại.

Alice coi mọi trải nghiệm là sản phẩm của tâm trí cá nhân, và nếu cô không nhìn thấy một sự kiện nào đó, thì nó không tồn tại đối với cô. Thế giới của Alice chỉ là một phản ánh của ý thức cá nhân và không có gì tồn tại ngoài tâm trí của cô.

Thế giới quan duy tâm thường được coi là một tư duy cực đoan và ít được chấp nhận trong các trường phái triết học chính. Do nó đặt ra những thách thức lớn đối với khả năng chia sẻ kiến thức và tương tác xã hội.

Ví dụ về thế giới quan duy vật triết học

vi-du-ve-the-gioi-quan-duy-vat-triet-hoc
Lấy ví dụ chi tiết về thế giới quan duy vật triết học

Ví dụ:

Maria, một người theo thế giới quan duy vật, tin rằng thế giới tồn tại độc lập và không phụ thuộc vào ý thức của bản thân hay bất kỳ thực thể nào khác. Theo quan điểm của Maria, mọi sự kiện và hiện tượng đều có thể được giải thích thông qua tình hình vật chất.

Khi Maria nhìn thấy một cốc nước, cô ta cho rằng cốc và nước đó tồn tại độc lập và có tính chất riêng biệt của chúng, không phụ thuộc vào ý thức của Maria hay bất kỳ người khác. Cô ta tin rằng cấu trúc, tính chất và biểu hiện của mọi thứ là kết quả của tình hình vật chất và sự tương tác giữa các yếu tố vật chất.

Thế giới quan duy vật thường được chấp nhận rộng rãi trong khoa học và triết học hiện đại, vì nó cung cấp cơ sở cho phương pháp khoa học và giải thích về hiện thực dựa trên quan sát và nghiên cứu về thế giới vật chất.

Thế giới quan trong tiếng Anh là gì?

Thế giới quan trong tiếng Anh là: worldview.

Thế giới quan khoa học là gì?

Chúng ta hiểu về thế giới quan khoa học như sau:

Thế giới quan khoa học được hiểu là một thế giới khách quan, hiện hữu độc lập với con người, thế giới đó sẽ đổi khác chuyển theo quy luật nhân quả mà con người có tiền năng hiểu được. Thế giới quan đó không trực tiếp hay gián tiếp mà nằm trong tổng thể tư duy, cảm quan và xử thế của con người. Thế giới quan hình thành gồm nhiều yếu tố phụ thuộc vào và tổng thể thuộc về ý thức xã hội, đó là:

  • Quan điểm triết học.
  • Quan điểm khoa học, chính trị, đạo đức và thẩm mỹ và nghệ thuật.
  • Quan điểm tôn giáo : mẫu sản phẩm của thâm thức miêu tả kiến thức và kỹ năng qua trực giác cảm nhận.
  • Kiến thức khoa học nhắm đến tiềm năng và phương hướng thực tiễn, trực tiếp cho người trong tự nhân, xã hội dựa theo quan sát và dữ kiện từ thực tiễn, nghiên cứu và phân tích tổng hợp ngặt nghèo và có kiểm nghiệm so với sự khách quan với thực tiễn.
  • Nguyên tắc về tiêu chuẩn đạo đức đóng vai trò kiểm soát và điều chỉnh những quan hệ qua lại và hành vi của con người.
  • Những quan điểm thẩm mỹ và nghệ thuật lao lý những quan hệ với thiên nhiên và môi trường xung quanh với hình thức, tiềm năng và hiệu quả của hoạt động giải trí.

Phân loại thế giới quan

phan-loai-the-gioi-quan
Thế giới quan được phân thành 3 loại: Thế giới quan huyền thoại, thế giới quan tôn giáo và thế giới quan triết học

Phân loại thế giới quan cụ thể như sau:

Thế giới quan huyền thoại

Thế giới quan lịch sử một thời có nguồn gốc xã hội nguyên thủy trong quá trình sơ khai lịch sử vẻ vang bằng cách kiến thiết xây dựng nên những lịch sử một thời nhằm mục đích phản ánh những tác dụng cảm nhận bắt đầu của người nguyên thủy về nhận thức khách quan tự nhiên, đời sống xã hội. Ví dụ như dân tộc bản địa Nước Ta có thần thoại cổ xưa Lạc Long Quân – Âu Cơ để lý giải về nguồn gốc của dân tộc bản địa hay thần thoại cổ xưa Sơn Tinh – Thủy Tinh, ….

Đặc điểm của thế giới quan lịch sử một thời đó chính là yếu tố thực và ảo, cái thần và cái người, lý trí và tín ngưỡng hòa quyện với nhau. Do con người không lý giải được những hiện tượng kỳ lạ đặc trưng trong xã hội nên thường đưa ra những yếu tố tưởng tượng có tính huyền bí để lý giải. Thế giới quan lịch sử một thời Open và nó không phản ánh hiện thực một cách khách quan.

Thế giới quan tôn giáo

Thế giới quan tôn giáo sẽ phản ánh hiện thực khách quan một cách hư ảo, sinh ra trong toàn cảnh trình độ nhận thức của con người còn hạn chế. Thế giới quan tôn giáo lý giải dựa trên cơ sở thừa nhận sự phát minh sáng tạo của một loại năng lượng thần bí, siêu nhiên. Đặc trưng cơ bản của thế giới quan tôn giáo này đó chính là niềm tin dựa vào sự sống sót và sức mạnh của lực lượng siêu nhiên, thần thánh và con người trọn vẹn bất lực và trọn vẹn nhờ vào vào thế giới siêu nhiên đó.

Trong thế giới quan tôn giáo, con người thực ra chỉ là kẻ cầu xin và phục tùng. Ở một góc nhìn nào đó, thế giới quan tôn giáo sinh ra là nhằm mục đích để hoàn toàn có thể biểu lộ khát vọng được giải thoát khỏi đau khổ, hướng đến một đời sống niềm hạnh phúc. Cũng chính vì nguyên do đó, đã giúp cho thế giới quan tôn giáo sống sót trong đời sống niềm tin thời nay.

Thế giới quan triết học

Thế giới quan triết học được sinh ra trong điều kiện kèm theo trình độ tư duy và thực tiễn của con người và có bước tăng trưởng cao hơn so với thế giới quan khoa học của tôn giáo và lịch sử một thời. Điều đó cũng đã làm cho tính tích cực trong tư duy của con người có bước đổi khác về chất.

Thế giới quan triết học thực tiễn được thiết kế xây dựng dựa trên mạng lưới hệ thống lý luận, phạm trù, quy luật. Thế giới quan triết học không đơn thuần chỉ là khái niệm, phạm trù, quy luật ; thế giới quan triết học còn nỗ lực tìm cách lý giải, chứng tỏ cho tính đúng đắn của những quan điểm bằng lý luận, logic.

Vai trò của thế giới quan triết học trong cuộc sống con người

vai-tro-cua-the-gioi-quan-trong-cuoc-song
Thế giới khách quan khoa học được nhìn nhận là kim chỉ nam giúp con người đến với những hoạt động giải trí tích cực theo sự tăng trưởng của xã hội

Thế giới khách quan khoa học được nhìn nhận là kim chỉ nam giúp con người đến với những hoạt động giải trí tích cực theo sự tăng trưởng của xã hội. Thế giới khách quan khoa học đóng vai trò quan trọng so với mỗi con người, hội đồng và xã hội nói chung. Thế giới quan đúng đắn sẽ hướng con người hoạt động giải trí theo những tư duy tăng trưởng, góp thêm phần vào sự tân tiến của xã hội.

Đây cũng chính là cơ sở cho sự hình thành tư tưởng về mặt nhân cách, chính trị, hành vi và đạo đức.

Vai trò của thế giới quan trong cuộc sống được thể hiện qua những yếu tố cụ thể sau:

Vai trò của thế giới quan trong đời sống được bộc lộ qua việc xác lập được những mối link chung giữa thế giới và con người đã giúp tất cả chúng ta tạo nên những khuynh hướng về lý tưởng sống trải qua những tiềm năng và khuynh hướng chiêu thức hoạt động giải trí đơn cử.

Vai trò của thế giới quan trong đời sống được bộc lộ qua tri thức chung về thế giới, thực chất của con người, niềm tin, tình cảm trong thế giới quan mà tất cả chúng ta nhận thức được sẽ thâm thúy hơn trải qua những hoạt động giải trí thực tiễn đang diễn ra.

Nhân sinh quan là gì?

Nhân sinh quan là lập trường của một con người trong việc nhận xét mọi mặt của cuộc sống. Hay nói cách khác, nhân sinh quan là quan niệm về sự sống con người.

Ví dụ về thế giới quan của bản thân

vi-du-ve-the-gioi-quan-cua-ban-than
Như thế nào là thế giới quan của bản thân?

Có thể hiểu thế giới quan của mỗi người là cách họ hiểu và đánh giá thế giới xung quanh, bao gồm cả giá trị, niềm tin, và quan điểm cá nhân. Dưới đây là một ví dụ về thế giới quan của một người:

Tên: A

Giới tính: Nam

Tuổi: 30

Nghề nghiệp: Nhà văn tự do

Thế giới quan của A:

  • Giá trị gia đình: A coi gia đình là trung tâm của cuộc sống và là nguồn động viên lớn nhất. Anh luôn dành thời gian cho gia đình và coi đó là ưu tiên hàng đầu.
  • Nghệ thuật và sáng tác: Với nghề làm nhà văn, A coi nghệ thuật và sáng tạo là phần quan trọng nhất của cuộc sống. Anh tìm kiếm cảm hứng từ mọi nơi và thích chia sẻ câu chuyện của mình để tạo ra ảnh hưởng tích cực.
  • Hiểu biết và học hỏi: A tin rằng sự hiểu biết là chìa khóa để phát triển cá nhân. Anh luôn muốn học hỏi từ mọi nguồn và khám phá kiến thức mới để mở rộng tầm nhìn.
  • Tự do cá nhân: A đặt một giá trị cao vào tự do cá nhân và tự quyết định về cuộc sống của mình. Anh ưa thích sự độc lập và tự chủ trong quyết định và hành động hàng ngày.
  • Bảo vệ môi trường: A là người chú ý đến vấn đề môi trường và nỗ lực giảm tác động tiêu cực của cuộc sống hàng ngày đối với môi trường. Anh tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường và thúc đẩy lối sống bền vững.

Những giá trị, quan điểm và ưu tiên này cùng nhau tạo nên thế giới quan độc đáo của A. Và nó sẽ trực tiếp ảnh hưởng đến cách anh ta sống và tương tác với xã hội xung quanh.

Ví dụ về thế giới quan trong học tập

Ví dụ:

Thế giới quan trong học tập của Linh, học ngành Khoa học máy tính.

  • Chăm chỉ và kiên trì: Linh tin rằng chăm chỉ và kiên trì là chìa khóa để đạt được thành công trong học tập. Cô luôn cam kết làm việc chăm chỉ để hiểu rõ hơn về chủ đề học và nâng cao khả năng giải quyết vấn đề.
  • Học để hiểu, không chỉ để nhớ: Linh coi việc hiểu sâu về kiến thức là quan trọng hơn việc nhớ một cách cơ bản. Cô thường tìm kiếm cách áp dụng kiến thức vào thực tế và xem học là cơ hội để phát triển kỹ năng thực tế.
  • Tìm kiếm kiến thức đa ngành: Linh tin rằng sự đa dạng trong kiến thức là quan trọng để trở thành người học tập toàn diện. Cô thường xuyên mở rộng phạm vi học tập bằng cách tham gia các khóa học ngoại khoá, đọc sách từ nhiều lĩnh vực khác nhau.
  • Tương tác và hợp tác: Linh coi học tập không chỉ là việc tự học mà còn là cơ hội để tương tác và hợp tác với đồng học. Cô thường tham gia các nhóm học tập, nơi cô có thể chia sẻ kiến thức và học hỏi từ những người khác.
  • Phát triển kỹ năng mềm: Linh hiểu rằng không chỉ kiến thức chuyên ngành quan trọng mà còn cần phải phát triển kỹ năng mềm như giao tiếp, làm việc nhóm, và quản lý thời gian để thành công trong sự nghiệp sau này.

Như vậy, với thế giới quan ở trên sẽ giúp Linh không chỉ đạt được kết quả cao trong học tập mà còn phát triển những phẩm chất quan trọng để thành công trong sự nghiệp sau này.

Kết lại

Trên đây là toàn bộ chia sẻ của THCS Bế Văn Đàn về ví dụ về thế giới quan triết học. Hi vọng thông tin, kiến thức trong bài viết này là hữu ích và có ý nghĩa với mọi người. Cám ơn vì đã dành thời gian theo dõi và ủng hộ!

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *